ديباچه مناسبات ايرانيان با حجاز ، در دوره‌هاى مختلف اسلامى ، يكى از موضوع‌هاى قابل اعتنا براى بررسى و تحقيق است كه هر دوره‌اى از آن ، به بررسى و تأمل جداگانه‌اى نياز دارد . تاكنون تنها برخى دوره‌ها شناسانده شده و بيشتر كارهاى انجام شده ناظر به روابط ايران و عربستان در دوران معاصر است . تحقيق و بررسى درباره مناسبات دولت‌ها با حجاز و اثرگذارى آنها بر تحولات سياسى و اجتماعى ، به‌ويژه حج‌گزارى و خدمات در حرمين شريفين كه بخشى از تاريخ بلند اسلام را به خود اختصاص داده است ، تأليف چنين نوشتارهايى را توجيه‌پذير مىكند . تحقيق پيش رو كه به سير اجمالى مناسبات ايرانيان با حجاز ، در دوره‌هاى مختلف تاريخ اسلامى پرداخته ، حاصل پژوهشى است كه به قلم محقق ارجمند جناب آقاى سيدمحمود سامانى نگاشته شده است . پژوهشكده حج و زيارت ، ضمن تشكر از ايشان ، اميد دارد اين مجموعه براى خوانندگان و پژوهشگران مفيد باشد و ضمن آشنايى و درك بهتر از چرايى و چگونگى مناسبات ايرانيان با حرمين شريفين ، در طول تاريخ اسلام تا انقلاب اسلامى در ايران ، به زدوده شدن برخى ابهام‌ها يارى برساند و زمينه را براى پژوهش‌هاى جديد در اين حوزه فراهم آورد . پژوهشكده حج و زيارت گروه تاريخ و سيره